NTO - Lăng Hoàng Gia tọa lạc trên gò Sơn Quy thuộc ấp Lăng Hoàng Gia, xã Long Hưng, thị xã Gò Công, cạnh QL 50, cách thành phố Mỹ Tho khoảng 30km. Dòng họ Phạm đã sống lâu đời và nổi tiếng ở đất Gò Công, ông Phạm Đăng Khoa là người khai hoang lập nghiệp ở xứ này. Phạm Đăng Hưng là hậu duệ đời thứ tư,  là ông ngoại vua Tự Đức, cha của Hoàng thái Hậu Từ Dụ, nên sau khi Phạm Đăng Hưng mất (1825), triều đình nhà Nguyễn cho xây dựng tại đây nhà thờ và lăng mộ dòng họ Phạm Đăng đúng theo kiến trúc dành cho lăng tẩm vua quan lúc bấy giờ, được người đời gọi là Lăng Hoàng gia.

Lăng được xây trên diện tích gần 3.000m² bởi bàn tay khéo léo của những người thợ địa phương kết hợp với bàn tay tài hoa của các nghệ nhân cung đình từ Huế vào. Vì thế, nhà thờ lăng mang những nét đặc trưng và phong cách của kiến trúc cung đình Huế.

Hai hàng cây thông rợp bóng dọc đường vào lăng, cây cối xanh um bao trọn nhà thờ họ Phạm Đăng như kiểu kiến trúc cổ ở Huế. Nét cổ xưa khu lăng mộ hiện rõ qua những họa tiết kiến trúc cổ của cổng tam quan đầy rêu phong được xây dựng năm 1826.

Những đường hoành, rui, mè được thiết kế vô cùng sắc sảo, độc đáo, vững chắc bởi các loại gỗ quý không mối mọt được vận chuyển từ cố đô Huế vào. Điểm đặc biệt nhất của lăng có lẽ là việc sử dụng toàn bộ gỗ để xây dựng, các vì kèo nối với nhau bằng mộc, không thể tìm ra được một cây đinh nào trong việc gắn kết các thanh gỗ, kèo, cột ở đây. Các balam gỗ quý trong nhà thờ với các điển tích rút ra từ "tứ linh, tứ quý" trong bát bửu cổ đồ của người Á Đông, cho đến các phù điêu trong và mặt ngoài của lăng đều được chạm khắc sắc sảo, gãy gọn, toát lên vẻ tôn nghiêm rất mực của một khu mộ, nơi yên nghỉ của một trong những văn thần nổi tiếng của triều Nguyễn.

Bên phải của lăng, trên con đường quanh co, uốn khúc, đi sâu theo hình vòng cung uốn lượn chính là lăng mộ của đức Quốc Công. Mộ dòng họ Phạm và Phạm Đăng Hưng chôn theo một trục dài đối xứng nhau, toàn bộ đều làm bằng hồ ô đước không chạm khắc, được bao bọc xung quanh lớp tường dày 80cm, cao 90cm. Trong khu mộ, mộ Phạm Đăng Hưng đứng đầu, trên một gò cao có dáng mu rùa, xây theo tam cấp, tứ trụ, gồm 2 vòng biểu hiện cho tam tài, diện tích hơn 800m2.

Qua cổng tam quan rêu phong là một ngôi nhà thờ bề thế, được cất theo kiến trúc cung đình, để thờ những người trong dòng tộc Phạm Đăng. Tương truyền, công trình do trưởng nam của Phạm Đăng Hưng là ông Phạm Đăng Tá cho xây dựng năm 1888 thời vua Thành Thái và trùng tu năm 1921 thời vua Khải Định. Hiện nay, ngôi nhà bao gồm một nhà thờ, nhà khách, nhà kho và công trình phụ. Mười trụ cột chính giữa, lớn nhất được thiết kế thành hai hàng song song như những đôi bàn tay khổng lồ vươn lên chống đỡ toàn bộ lăng. Trong nhà thờ có một tấm bia gỗ sơn son thiếp vàng chép lại nội dung bia dựng trước mộ Phạm Đăng Hưng.

Thông tin địa danh:
Đia chỉ: Tiền Giang, Việt Nam.

(NTO.vn tổng hợp)